Alheimsyfirrß­ Ý heilbrig­ismßlum. Al■jˇ­heilbrig­isstofnunin (WHO)

Flestir hafa lÝklega gert sÚr grein fyrir ˇgnarlegum v÷ldum Al■jˇ­heilbrig­isstofnunarinnar (AH - (International Health Organization - WHO), sem er hluti Sameinu­u ■jˇ­anna (United Nations – UN – SŮ), sem vestrŠn rÝki komu ß koppinn eftir a­ra heimsstyrj÷ld.

═ skřrslu heilbrig­isrß­herra ß l÷ggjafar■ingi 2003-2004, segir m.a.:

”Stofnskrß Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunarinnar (WHO) var sam■ykkt 22. j˙lÝ 1946 ß sÚrst÷ku al■jˇ­legu heilbrig­ismßla■ingi. Stofnunin sjßlf tˇk ekki til starfa fyrr en 7. aprÝl 1948 ■egar 26 af 61 a­ildarrÝki Sameinu­u ■jˇ­anna h÷f­u sta­fest stofnskrßna. A­ildarrÝki WHO eru n˙ 192.

H÷fu­st÷­var stofnunarinnar eru Ý Genf en auk ■ess fer stˇr hluti starfseminnar fram Ý sex svŠ­isnefndum og skrifstofum ■eirra. Al■jˇ­aheilbrig­is■ingi­, sem haldi­ er einu sinni ß ßri, er sß vettvangur sem tekur helstu ßkvar­anir var­andi starfsemi WHO og markar stefnu stofnunarinnar ß hverjum tÝma. FramkvŠmdastjˇrnin, sem kemur saman tvisvar ß ßri, er hins vegar framkvŠmdanefnd ■ingsins. SvŠ­isnefndir WHO koma saman einu sinni ß ßri, Ý 1–2 vikur hverju sinni. Ůess ß milli starfa fastanefndir svŠ­isskrifstofanna. …

Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin hefur gegnt forustuhlutverki ß svi­i heilbrig­ismßla Ý heiminum um ßratugaskei­. ┴ sÝ­ustu ßrum hafa hins vegar al■jˇ­legar stofnanir eins og Al■jˇ­abankinn, Heimssjˇ­urinn Ý barßttu gegn alnŠmi, berklum og malarÝu (e. The Global Fund to Fight AIDS, Tuberculosis and Malaria) og svŠ­isbundnir fjßrfestingarbankar or­i­ Š meira ßberandi ß heilbrig­issvi­inu. Hefur ■a­ a­allega komi­ til af ■vÝ a­ fjßrhagslegur stu­ningur og lßnafyrirgrei­sla vi­ einst÷k l÷nd hefur Ý vaxandi mŠli tengst ßkve­num a­ger­um Ý heilbrig­ismßlum.“

FÚlag Sameinu­u ■jˇ­anna segir: „Al■jˇ­aheilbrig­ismßlastofnunin (e. World Health Organization, WHO) var stofnu­ ßri­ 1948 og er sÚrhŠf­ stofnun innan Sameinu­u ■jˇ­anna sem samrŠmir a­ger­ir ß svi­i al■jˇ­legra heilbrig­ismßla og vinnur a­ betri lř­heilsu Ý heiminum. WHO starfar me­ ÷llum 193 a­ildarrÝkjum Sameinu­u ■jˇ­anna til a­ stu­la a­ bŠttu heilbrig­i og ■rˇun innan a­ildarrÝkjanna. WHO starfar einnig me­ rÝkisstjˇrnum a­ildarrÝkjanna og ÷­rum a­ilum Ý a­ framfylgja heilbrig­isstefnum ■essara rÝkja. Markmi­ WHO er a­ heilsufar alls fˇlks alls sta­ar sÚ sem allra best.“

Eins og heilbrig­isrß­herra benti ß Ý fyrrgreindri skřrslu koma hßlfopinberir a­iljar og fyrirtŠki Ý Š meira mŠli a­ fjßrm÷gnun og starfsemi AH. Ůar ß me­al er GAVI, samt÷k nokkurra rÝkisstjˇrna um bˇlusetningar me­ fßtŠkra ■jˇ­a, og au­menn, ■ar ß me­al Bill Gates. ┴ grundvelli vitnisbur­ar, starfsemi og ■rˇunar, er ÷ll ßstŠ­a til a­ Štla, a­ ■ßttt÷ku■jˇ­ir hafi takm÷rku­ ßhrif ß stofnunina.

Fyrir tŠpum tuttugu ßrum skřr­i fyrrverandi sˇttvarnalŠknir, Haraldur Briem, frß ßt÷kum ß Al■jˇ­aheilbrig­is■inginu:

„Fundurinn Ý Genf fˇr ÷­ruvÝsi en Štla­ var. LÝti­ sßttarhljˇ­ var Ý fundarm÷nnum og lÝti­ um mßlami­lanir. Tekist var ß um stˇr mßl og smß. Megin ßt÷kin stˇ­u um sjßlfsßkv÷r­unarrÚtt ■jˇ­a, valdsvi­ a­alframkvŠmdastjˇra WHO, nefnda og rß­gjafahˇpa hans og pˇlitÝskt hlutverk ■eirra. Ůß voru ßt÷k um ßkv÷r­unarferli sem lei­ir til vi­v÷runar um atbur­i sem valdi­ geta al■jˇ­legri ˙tbrei­slu sj˙kdˇma. Snerust deilurnar um ■a­ hvort ßkv÷r­unarČferli­ Štti a­ byggjast ß lřsingu ß atbur­i (algˇri■ma) e­a hvort fyrir Štti a­ liggja listi me­ sj˙kdˇmum sem bŠri a­ tilkynna e­a hvort tveggja.“

Fyrsta Al■jˇ­aheilbrig­isregluger­in var gefin ˙t ßri­ 1969. H˙n hefur sÝ­ar veri­ endursko­u­. SÝ­asta ˙tgßfa hennar er frß 2005. (Ůřdd ß Ýslensku.) Henni var fyrst beitt Ý hinni hßlfspaugilegu svÝnaflensu ßri­ 2009.

Enn er tekist ß um v÷ld og sjßlfsßkv÷r­unrrÚtt. Fyrsta tilraun til a­ skapa al■jˇ­aalrŠ­i Ý heilbrig­ismßlum, nßnar tilteki­ alrŠ­i um skilgreiningu ß og vi­br÷g­ vi­ far÷ldrum, sem Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunin telur vera ˇgn vi­ heilsu heimslř­sins, mistˇkst fyrir skemmstu ß Al■jˇ­aheilbrig­is■inginu (World Health Assembly).

Eins og vŠnta mßtti greiddu anglˇ-saxÝskar ■jˇ­ir (og fylgihnettir ■eirra) atkvŠ­i me­. En andsta­an var sterk. Ůa­ var eftirtektarvert, a­ tŠplega fimmtÝu AfrÝkurÝki greiddu atkvŠ­i gegn og sameinu­ust um sameiginlega yfirlřsingu. Ůa­ ger­u einnig fleiri rÝki eins og KÝna. Ůa­ kom ß ˇvart. BrasilÝumenn voru ˇstřrilßtir a­ vanda og hˇtu­u a­ segja sig ˙r fÚlagsskapnum. Eins og lesendur vafalaust muna, andŠf­u ■eir einnig skilgreiningu WHO ß covid-19 heimsfaraldri og vi­br÷g­um vi­ honum. En ■ar er n˙ kominn nřr forseti.

Ůa­ vŠri einfeldingslegt a­ tr˙a ■vÝ, a­ nefndir hagsmunaa­iljar og ßhugamenn um heimsyfirrß­ sÚu af baki dottnir. Evrˇpusambandi­, G20 og Alheimsefnahagsrß­i­ leggjast ß s÷mu sveif. Eftir tv÷ ßr ver­ur vafalaust ÷nnur atlaga ger­.

Ůessi alrŠ­is■rˇun hefur reyndar veri­ sjßanleg Ý ßratugi: ┴ ßrinu 2018 ßttu a­alframkvŠmdastjˇri Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunarinnar og forseti Al■jˇ­abankans (World Bank) frumkvŠ­i a­ ■vÝ a­ stofna „Alheimsundirb˙nings- og v÷ktunarstjˇrn“ (The Global Preperedness Monitoring Board – GPMB) ßsamt „stjˇrnmßlalei­togum, forst÷­um÷nnum stofnana og heims■ekktum sÚrfrŠ­ingum,“ sem hefur ■a­ verkefni a­ au­ga stefnum÷rkun me­ vÝ­tŠku, ˇhß­u ßliti, ■egar heimsfaraldur dynur yfir.

Lei­togi ■essara heimsins almannavarna var Gro Harlem Brundtland, fyrrverandi forsŠtisrß­herra Noregs. Nor­menn leggja drj˙gan skerf af m÷rkum til GAVI samtakanna. Me­al stjˇrnarmanna var sjßlfur veirualvaldur BandarÝkja Nor­ur-AmerÝku (BNA), Anthony Fauci, og forstjˇri fjßrv÷rslusjˇ­sins, Wellcome Trust, Jeremy Farrar.

┴ri sÝ­ar gaf nefnd stjˇrn ˙t skřrsluna, „Heimur Ý hŠttu“ (World at Risk). Ůar er m.a. skřrt frß l÷ngum undirb˙ningi fyrir heimsfaraldur og rÝkisstjˇrnum lag­ar lÝfsreglurnar um a­ger­ir og framvindu ■eirra.

SÝ­ar ß sama ßri, ■.e. 2018, gaf Evrˇpusambandsrß­i­ (EU commission) ˙t plagg, sem ber heiti­ „Elfd samvinna gegn bˇlusetningarhŠfum sj˙kdˇmum“ (Strengthened Cooperation Against Vaccine Preventable Diseases). Plaggi­ felur Ý raun Ý sÚr vegvÝsi a­ framkvŠmd bˇlusetningar Evrˇpub˙a., ■.e. framkvŠmdarߊtlun. Ůar er m.a. fjalla­ um ■ß framtÝ­arsřn, „a­ ■a­ bresti ß me­ ˇvŠntum heimsfaraldri,“ sem kynni a­ rÚttlŠta marka­sleyfi fyrir „nřjungabˇluefni.“

Evrˇpskir framlei­endur voru hvattir til a­ taka st÷­u vi­ rßsmarki­, ■vÝ ■eir hef­u lykilhlutverki a­ gegna. MikilvŠgt er tali­, a­ stafrŠn bˇlusetningarbrÚf ver­i innleidd Ý Evrˇpusambandinu L÷g, er a­ ■essu l˙ta, skulu sam■ykkt 2022.

A­ ■essu s÷g­u ver­ur lÝklegt a­ teljast, a­ andsta­a andˇfsrÝkjanna innan AH ver­i barin ni­ur og frumvarpi­ a­ sßttmßla ver­i sam■ykkt. Ůß ÷­last hann gildi sem al■jˇ­al÷g. Me­ lagabˇkstafinn a­ vopni er AH Ý lˇfa lagi­ a­ knřja rÝki heims til hlř­ni, og beitingar s÷mu afarkosta og kunnir eru frß ■vÝ, a­ versta covid-19 fßri­ gekk yfir.

MikilvŠg ßkvŠ­i Ý frumvarpinu l˙ta a­ eftirfarandi: Al■jˇ­legu bˇlusetningabrÚfi og fer­arakningu; al■jˇ­legu eftirliti; lei­rÚttingu rangra upplřsinga, ßrˇ­urs og ofgnˇttar upplřsinga (AH kallar ■etta: „upplřsingafarsˇtt“); heimild stjˇrnvalda til a­ ■vinga ˇhß­a til „upplřsingaherskyldu.“ Grei­sla ■ßttt÷kugjalda nema fyrir fjßrlagaßri­ 2022-2023 950 milljˇnum dala.

Ůa­ er hŠgt og hljˇtt ß heimavÝgst÷­vunum um mßli­. Hver Štli sÚ afsta­a Ýslenskra stjˇrnvalda til fullveldisafsals Ý heilbrig­ismßlum a­ ■essu leyti? ═ skřrslu heilbrig­isrß­herra frß Ý fyrra er engar huglei­ingar a­ finna um ■rˇun Al■jˇ­aheilbrig­isstofnunarinnar. Hins vegar er ■ar upplřst, a­ rß­herra hafi fengi­ Finnborgu S. Stein■ˇrsdˇttur „nřdoktor Ý kynjafrŠ­i“ til a­ skrifa skřrslu um jafnrÚtti kynjanna me­ tilliti til heilbrig­is■jˇnustunnar.

https://docs.reclaimthenet.org/who-draft-international-pandemic-treaty.pdf https://www.who.int/news/item/01-12-2021-world-health-assembly-agrees-to-launch-process-to-develop-historic-global-accord-on-pandemic-prevention-preparedness-and-response https://www.who.int/news/item/30-03-2021-global-leaders-unite-in-urgent-call-for-international-pandemic-treaty https://www.stjornarradid.is/library/02-Rit--skyrslur-og-skrar/arsskyrslur-radherra-2017/%C3%81rssk%C3%BDrsla%20heilbrig%C3%B0isr%C3%A1%C3%B0herra%202021%20-%20lokaeintak%208.06.2022.pdf https://www.un.is/althjodaheilbrigdismalastofnunin-who/ https://www.althingi.is/altext/130/s/1201.html https://ust.is/haf-og-vatn/mottaka-urgangs-fra-skipum/sottvarnir/ https://www.laeknabladid.is/2004/12/nr/1786 https://www.landlaeknir.is/servlet/file/store93/item2796/Al%C3%BEj%C3%B3%C3%B0aheilbrig%C3%B0isregluger%C3%B0in_2005_2.pdf https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/30/remarks-by-president-charles-michel-during-a-joint-press-conference-with-who-director-general-tedros-adhanom-ghebreyesus/ https://steigan.no/2022/12/opprop-nei-til-who-traktat/?utm_source=substack&utm_medium=email


ź SÝ­asta fŠrsla | NŠsta fŠrsla

Höfundur

Arnar Sverrisson
Arnar Sverrisson
Gamalgrˇinn ßhugama­ur um samfÚlagmßl ß grundvelli mann˙­legrar jafnrÚttishyggju og frjßlslyndis.

MaÝ 2024

S M Ů M F F L
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31  

Innskrßning

Ath. Vinsamlegast kveiki­ ß Javascript til a­ hefja innskrßningu.

Haf­u samband